Mutsuz olduk hepimiz...

Çünkü bize mutlu hayaller vermiyorlar artık. Evet. Bence bu. Yalnızca bu.

Öteden beri eski Yeşilçam filmlerini severim. Toplumsal mesajlı olup da, bu zamanda bile hayırla anılanlardan bahsetmiyorum. Benim sevdiklerim diğer türlü olanlar. Hani fakir kız-zengin oğlanlı, zengin kız-fakir oğlanlı olanlar. Hani illa ki başta bir kıvılcımlanma, bir kavga, sonra mutlaka bir kötü adam ya da kadının sebep olduğu bir yanlış anlama ya da anlaşmazlık olan, sonunda herşeyin tatlıya bağlandığı filmler.

Sonunun tatlı bitmesi de değil yalnızca. Baş kadının ve baş erkeğin yanındaki eş dost akraba da ayrı sevilesiydi. Tonton amcalar vardı Nubar Terziyan'ın kimliğinde. Polis müdürleri, zengin babalar tatlı sertti, tıpkı Hulusi Kentmen gibi, ve sonunda mutlaka şefkatli tarafları ortaya çıkardı. Dindar teyzeler, dindar amcalar altın kalpli, hoşgörülü ve yumuşaktı, size merhametten ve iyi niyetli öğütlerden başka bir şey vermezdi. Kızı bir hata yapmış, gayrımeşru bir çocuk doğurmuş olsa bile babalar karalar bağlar, ama yine de kızına sahip çıkardı Münir Özkul gibi. Çılgın, komik annelerin tek istedikleri çocuklarının mutluluğuydu, Adile Naşit kimliğinde.

Seviyorduk hepsini. Böyle bir ailenin ortasında sevildiğimizi, kabullenildiğimizi hissediyorduk, çünkü hep iyi insanlarla çevriliydik. Biz Hülya Koçyiğitler, Türkan Şoraylar, Tarık Akanlar, Ediz Hunlar, bu sevginin ve hoşgörünün ortasında, eninde sonunda mutlu oluyorduk.

Ama ne yazık ki bu kadar mutluluğu bize çok gördüler.

Artık polis müdürleri bize hortumla girişiyor, üniversite önlerinde tekme tokat dayak atıyor. Zengin amcalar vicdanlarının olduğu yeri tamamen unuttular ve tek istedikleri bir bez parçasını bizim gözlerimizin üzerine çekip, biz görmezken ihalelerle ceplerini doldurmak. Dindar teyzeler, dindar amcalar bizi cehennemle korkutuyor, bizi örtüyor, kendi amaçları uğruna nefer olarak kullanıyor. Babalar, ağabeyler namus uğruna bizi öldürüyor. Bu durumda biz, baş kadın ve baş erkek oyunculara da Fatmagül'le birlikte tecavüze uğramak, Fatmagül'e tecavüz etmek kalıyor.

Eski filmler yalnızca düş satmıyordu bize. Aynı zamanda roller biçiyordu. Töre cinayetlerinde, baskı, zulüm ve istismarda rol almaktan bıktık. Eski düşlerimizi istiyoruz.

Why the diamond ring?

One of the things that never cease to amaze me is the meaning given to diamond rings. I understand the appeal of gemtones and gold. Gemstones glitter and we like glitter. Gold is jewelry that is also a financial tool. But no other gemstone, no gold is endowed with the same meaning that a diamond ring carries.

A diamond ring isn't about glitter or its financial value. Well, it is, but you don't find women buying them as financial security. No woman plans to sell a diamond ring. As for its glitter, we are living in the age of glitter. In the ages when we were living in a world of supressed tones, of mud houses, of drab clothes, of drab lifestyle, glitter was eye catching and therefore glitter was valuable. Since then, the humankind has been able to make so many materials glitter. It doesn't have to be expensive to be shiny today. Everybody can have shiny. But the appeal of diamond rings continue, in a way to supercede wealth and class division. Almost every woman seems to want one. The less-than-wealthy, with tiny stones. The wealthy, with the-bigger-the-better stones.

But why?

As in most subjects, I was left outside the ebb and flow of the trendy about diamond rings. Diamond rings didn't have a presence in our cultural consciousness when I was growing up. It was as alien as Indians and the Cowboys on tv. For us, everything a diamond ring is made to represent between a woman and a man, it was represented by a simple gold band.

Then came an age when it entered the "markets", heavily advertised as the gift to give to your girlfriend, fiancé, wife or mother. No other gift could measure up to the diamond ring, we were told. You had to give it or you didn't love that woman enough. You had to receive it or you weren't loved enough.

That is, beyond the glitter and the finance, a diamond ring loses me.

I listen as my friends describe how they acquired their diamond rings... through their significant ones, of course. Rings are flashed and their stories are told. One confesses to buying her own ring and telling her family that it was her fiancé's gift, because otherwise the family wouldn't think well of him. Another one wonders why he won't buy her a big one, because, you know, he has enough money and it IS a diamond ring, so why doesn't he? And I listen to them in fascination, no doubt under their pitying glances because I don't have a diamond ring to flash.

The simple truth is, I don't, because I have never wanted one. Beyond the sentimental worthlessness of such an expense, I simply dislike the appearance of a glittery stone mounted on top of a circular thing. I don't find it aesthetically pleasing. Can't there be found many designs, with or without the diamond, that would be more pleasing to the eye than the required basic design of the basic diamond ring?

And I have ever, even for one moment, thought myself more aesthetically gifted than my friends. What makes them worthy, I wonder, if it isn't the design. It can't be the financial worth, I think, because they won't be selling it.

Or can it?

Isn't it also pumped up that the more expensive your ring is, the more you are loved?

And I start to think. I remember the moments when I felt utterly, completely loved and completely without a diamond ring. I find that the people in my life, be them family, friend or significant other, are finding so many ways to show me that I'm cared for. A simple phone call from my mother because she knows I'm having a difficult period. An offer to take me out from my sister, when she knows I'm feeling lonely. The sheer pleasure on a friend's face upon seeing me. Deep and meaningful words, little items of interest from my loved one that tells me I am in his heart and mind.

Do I need a diamond ring? Is this why I don't?

And my curiosity mounts: what is it that makes a woman need a diamond ring in her life? Doesn't she receive other tokens of attention and she wants a ring to symbolize the love she wants to receive? Something to show her she is more valuable than so much money? The need to show others that she is loved?

I guess it is easy for some men to not spare much thought and action to make her feel loved and get a diamond ring as an easy solution. As long as it works both ways, who am I to comment, really.

But my curiosity won't go away. Beyond my own private conjectures, why the diamond ring?

Cinnet Şehrinde Bir Parça Huzur Ararken...

Sene 2000: Ev Kültür Dergisi'nde Yayınlanmıştı...

Hergün kent hayatının kaosunda birbirinin aynı, içsıkıcı, karamsar hayatlar yaşıyoruz.

Hergün kıymetli saatlerimiz trafikte harcanıp gidiyor. Sıkış tepiş otobüslerde, yıkanmayı zul addeden birinin koltuk altında ulaşmaya çalışıyoruz işimize. Allah gibi korktuğumuz minibüs şoförünü sinirlendirmeden inip biniyoruz minibüse ve kısa mesafe olduğu halde bizi arabasından indirmediği için şükran duyuyoruz taksi şoförüne.

Ekonominin kötü gidişi yüzünden hergün daha az satış yapıyoruz, daha az kazanıyoruz. Patronumuz, hükümetin verdiği memur zamlarını bahane ederek reel enflasyonun altında zamlar veriyor. Üstelik de, bunu kendi arabasını piyasanın en pahalı arabasıyla değiştirdikten, milyon dolarlık yeni evine taşındıktan sonra, hem de yüzü kızarmadan yapıyor. Ve müşterimiz enflasyona rağmen her ay fiyat kırıyor. Ama onlarla yüzleşemiyoruz, çünkü bizi işten atacak, malı başka yerden alacak güç onda ve yeni iş, yeni müşteri bulacak güç bizde yok. Onun için her ay daha da geciken maaşlarımızı, ödemelerimizi aldıktan sonra duyduğumuz ferahlama duygusuyla her seferinde, içimizden küfürler yağdırarak da olsa, gülümsüyoruz patronumuza veya müşterimize.

İnsanlar birbirine gittikçe daha az tahammül gösteriyor. Birlikte rakı masasına oturabileceğimiz beyefendinin içinden zorba bir kent hıyarı çıkıyor trafikte ve altındaki 88 model şahinle veya 2001 model ciple arabamızın önüne atlıyor. Uyarmaya kalktığımızda ise arasından inip üzerimize yürüyor. Evrim sürecini tamamlamamış bu adamın belindeki, muhtemelen ruhsatsız silaha bakarak, bu adama karşı kendimi korumak için yasal bir silah almaya kalksam başıma neler gelir acaba, diye düşünüyoruz. Biraz ileride bir taksi ile bir otomobil çarpışıyor ve taksici elinde levyeyle dışarı fırlıyor. Buna karşın diğer şoför gidip bagajından baltasını alıyor. Trafik ilerlediği için üzerimize yürüyen adamla birbirimizi unutuyoruz ve ilerlemeye başlıyoruz. Birbirine saldıran adamların yanından geçerken iyice yavaşlayıp arabaların hasar durumunu, adamların psikolojilerini değerlendirmeyi ve yorumlamayı ihmal etmiyoruz ama; ondan sonra gazlıyoruz ileride açılan trafikte.

Asgari ücretin aylık net 102 milyon olarak duyurulduğu bir ortamda, çocuğunun yemesi gereken yumurta ile içmesi gereken sütün parasını otomobil taksidi olarak yatırıyor babası. Bu arada minibüsle eve gelirken cep telefonundan eşi arıyor ve eve üç ekmek alması gerektiğini söylüyor, şehriye çorbasıyla ıspanak yemeğini yanına katık yapmak için. Karısı şikayet etmiyor, çünkü o da temizliğe gidip kazandığı parayla gazeteden arkorok yemek takımı ve longvey bavul seti biriktirmektedir. Güne gelen misafirlerine rezil olmayacaktır böylece ve tatile, köye gidecekleri zaman hazır olacaktır bavulları.

Bütün algılarımız bu mantık ötesi, gerçek dışı dünyayla dolu halde eve geliyoruz akşam ve boğazımızda büyüyen bir düğümle akşam haberlerini dinliyoruz. Peşinden onca süre koştuğumuz, peşimizden onca süre koşan sevgili eşimize bir gülümseme bahşedecek enerjimiz olmadan. En fazla onbeş dakika süren yemeğimizden sonra koltuğumuza yerleşip futbol maçı veya yerli dizi veya yabancı film, artık keyfimiz neyi istiyorsa onunla akşamımızı bitirmeye, yarını beklemeye hazırlanıyoruz.

Evimizde hala gerçek olan, mantıklı ve keyifli birşeylerin varlığını unutuyoruz çoğu zaman. Kızımız evlenirken, kedimiz yaşlılıktan ölüverdiğinde, evimizi taşımadan hemen önce kafamıza dank ediveriyor. Bütün bu zaman boyunca, ayrılırken gözümüze yaşlar dolmasına sebep olan, hayatımızın bu kıymetli parçasıyla yaşayıp giderken biz neredeydik acaba? Yıllar boyunca beraberliğin keyfini çıkarmayı biz unuttuğumuza göre, çıkaran kimdi? Fotoğraf albümümüzü çıkarıp bakıyoruz. Ve kendimizi o fotoğrafların içinde buluyoruz hep. Hatırlıyoruz, demek ki oradaydık.

İşte, doğana kadar dokuz doğurduğumuz oğlumuz veya kızımız. Şu anda kaç yaşında olursa olsun ilk gülücüğü, ilk agusu, kahkahası, ilk adımı hala içimizi titretmiyor mu hatırlarken? Şu yaşında, yaptığı şeylerin yüzde seksenini yanlış bulurken, okulda aldığı iyi bir not, o çok yakışan gömleğiyle ne kadar yakışıklı göründüğü, güzelliğiyle okulun bütün erkeklerinin başını döndürmesi bizi gururlandırmıyor mu? Dünya üzerinde yaşadığı seneler boyunca çocuklarımızın bize verdiği keyif dakikaları sayılabilir mi?

Daha bebekken verdiği keyfi bilerek yaşamayı becerebildik mi acaba? Şu anda verdiği keyfi yaşamayı becerebiliyor muyuz? Veya kedimiz, köpeğimiz, muhabbet kuşumuz, kanaryamız. Anlık bir kararla edinmiştik onu. Evde köpek beslemeye oldum olası karşı olduğumuz halde. Uzun zaman, onun satıldığı yerin önünden geçerken, orada satılan hayvanların sevimli yüzlerine bakarken, onlarla beraber yaşamanın vereceği keyifler değil, içerdiği zahmetler aklımıza gelmişti. "Her gün gezdirmek gerekir şimdi onu. Ya evi batırırsa?"

"Bütün evi kedi kokutacak. Hem Ayşe Hanımların kedisi bütün kanepeleri tırmalayıp mahfetmiş." "İşin yoksa kafes temizle, yere saçılan yemleri süpür. Üstelik sevilmez, ele gelmez."

Sonra bir gün geçerken O'nu görmüştük. Yüzümüze bakmıştı. Daha yavruydu o zaman ve bakışları çaresizliği, yalnızlığı, korkuyu yansıtmıştı. Daha ne yaptığımızı düşünmeden, elimizde onunla eve giderken bulmuştuk kendimizi. O an ki tatmin duygusu hala içimizde değil mi? Onu her gün gezdirirken ya da çiş kutusunu değiştirirken, dağıttığı yemleri süpürürken, verdiği zahmeti kaç kere düşündük, keyfi kaç kere? Dışarıdaki dünyanın bütün olumsuzlukları o kucağımızdayken aklımızdan uçup gitmedi mi?

Veya evimiz, çiçeğimiz, yeni aldığımız açılır kapanır kanepe. Kimimiz daha öğrenci iken kavuşmuştu ilk evine, kimimiz evlendikten sonra. Her durumda, ilk mobilyamızı alırken ne garip hisetmiştik kendimizi. Öğrenci evine aldığımız, içinde uyuyacağımız yatağın fiyatı en önemliydi bizim için, çünkü ailemizin bize ayırdığı bütçe küçüktü. İlk kanepemizi ikinci el almıştık da, renginin uyumsuz, oturmasının rahatsız olması hiç önemli gelmemişti.

Ama evlenirken kurduğumuz eve ne kadar önem vermiştik! Çünkü artık "düzgün bir aile evimiz" olmalıydı. Hem, zaten ailelerimiz mobilyalarımıza daha çok para harcıyordu. Bu yüzden, daha sonra farketmiştik, ilk "düzgün" evimiz bizim zevkimizden çok ailelerimizin zevkini yansıtmıştı. E, şimdi kullandığımız her biri farklı renkte koltuklar ile, kendi boyadığımız sehpalarımızı o zaman satın almaya kalksak ne çok "büyük tavsiyesi" dinlerdik! Kendi zevkimiz eve yavaş yavaş yerleşmişti, mobilya çarşılarında, bit pazarlarında, evde ahşap boyayarak geçirdiğimiz haftasonları sonucunda. Sonra, benjamini doğru yere yerleştirmek için kaç kere yer değiştirmiştik. Salondaki renk uyumunu sağlamak için ne çok mobilyacı, kumaşçı gezmiş, ne çok boya karışımı denemiştik! En son moda metalik sehpanın fiyatını öğrendiğimizde dudağımız uçuklamıştı da, mahalledeki mobilyacıya yemek masasıyla aynı renkte yaptırdığımız sehpayı boyamıştık, bir kutu boya masrafına. Hele açılır kanepe? Bu sene çıkan kumaşların desenleri ne kadar hoştu da, hangisini seçeceğimize bir türlü karar verememiştik. Açılma mekanizmasının bu kadar kolay kullanılması, teknolojinin bu şekilde işlerimizi kolaylaştırması nasıl hoşumuza gitmişti. Ya satıcının, sözleşmeyi hazırlarken, garanti belgesinin içerdiği servisleri ve kolaylıkları açıklaması?

Belki caddede tepemize çıkan adam bizi adamdan saymıyordu, ama en azından birşey satın alırken bizi adamdan sayacak bir satıcıyı seçme özgürlüğümüz vardı. Belki devlet, vergilerimizi yol, su elektrik olarak geri döndürmesi gerektiğini unutmuştu da yolsuzluk, batık bankalar, yiyici müteahhitler olarak geri döndürüyordu, ama şu mağazada ödediğimiz paranın her kuruşunun karşılığını alıyorduk. Bizi kandırmaya çalışan satıcının artık yüzüne bile bakmıyorduk.

Şimdi, salonumuza göz gezdirirken gördüklerimiz keyiflendiriyordu bizi. Çünkü bizi keyiflendiren hemen her şey gibi, evimiz de artık bizim yaratttığımız, geliştirdiğimiz bir şeydi. Yaratıp büyüttüğümüz çocuğumuz, büyütüp eğittiğimiz köpeğimiz, yetiştirdiğimiz çiçeğimiz gibi; kendimiz için kendi yarattığımız evimiz. Ne şanslıydık ki, "güzelin", "keyiflinin" tek boyutta tanımlanmadığı, modanın yalnızca bize yeni alternatifler sunduğu bir dönemde yaşıyorduk. Koltuklarımızı basmayla da kaplasak, birinci sınıf deriyle de, yalnızca bizim keyfimizdi önemli olan, ve bakınca bize keyif verip vermesiydi.

Böylece dışarıdaki mantık ötesi, gerçek dışı dünyadan evimize sığındığımızda, en kötü kabuslarımızı - trafiği, patronu, ekonomiyi, müşteriyi - unutup kendi keyiflerimizi yaşama olanağımız oluyordu. Eşimize duyduğumuz aşkı, oğlumuzu kuvözde ilk görüşümüzü, köpeğimizin yalvaran gözlerle ilk bakışını, öğrenci evimize ilk taşınışımızı hatırlama olanağımız oluyordu. Ve, her ne kadar yaşamın, kendini devam ettirmek dışında bir anlamı olmadığını bilsek de, bizim bulunduğumuz katkılar ve yaptığımız yaratılar ile, yaşamaya değdiğini hissetme olanağımız oluyordu. Ve sonuç olarak, gerilim altında geçen bir günün sonunda keyifli geçen birkaç saatimiz.

Tabii farkına varacak enerji bulabilirsek. Ve sonra maç, film, dizi bitiyor. Kızımızın odasının ışığı hala yanıyor. Biz onun ders çalışıyor olduğunu varsaysak da, sevgilisiyle telefonda konuştuğunu biliyor içimizde bir şey. Bugünlük aldırmıyoruz. Eşimiz oturduğu koltukta uyuyakalmış. Uyandırıp, artık yatmak gerektiğini söylüyoruz. Yatak odasına geçerken kedimiz de bizimle geliyor, eşimizin yastığı ile kendi yastığımız arasına kıvrılıp, mırıldanarak uyumak için. Yanından geçerken benjaminin yapraklarının uçlarının sarardığını farkediyoruz ve yarın sabah sulamayı unutmamayı not ediyoruz aklımızın kenarına.

Sabah kalkar kalkmaz televizyonu açıyoruz ve kahvaltımızı haber dinleyerek yapıyoruz. İlk haber, kötü giden ekonominin düzeltilmesi için konan vergiler hakkında.

Hergün kazandığımızdan daha çoğu elimizden alınıyor vergi olarak. Hergün daha az adamdan sayılıyoruz...

Copy-paste generation...

We have a saying. The Turk has novel ideas either on escape or in the toilet. Not strictly necessary, though, it just means we find creative ideas in the most unlikely situations. And it is true, too, I had written my little kiddy stories while ironing. Great time for creative thinking, ironing. Another is while tossing and turning in bed, trying to fall asleep.

This is what occured to me last night, under similar conditions. No, not in the bathroom. Trying to sleep, I mean.

When I was a student, if we were given research homework, that meant we would find an encyclopedia, find the related topic, find the related paragraphs and copy those, in as a neat handwriting as possible, to our notebook or better, on a clean sheet of paper. It didn't involve much research. The skills that would develop were to know the alphabet enough to enable you to find the related artice, read and, well, write neatly, at least that was the hope. I doubt those essays were ever read by the teacher, but that wasn't the aim, anyway. The hope was that bits and pieces of information would be left in the student's mind while reading and copying. It wasn't about different aspects of view, or the student's digesting the information to come up with her own ideas. It was about learning what's there.

These days research finds you lots of information. The kids turn on the computer, open a web browser, find a search engine, type in key words, and copy and paste whatever there is. It is possible to find more, but experience tells me that students click on any likely looking page and are content with it.

I cannot honestly claim that research taught more in the past. But with this new era, reading what you are submitting as homework has vanished. The students aren't, even, involved enough to write down what they are graded for. Almost no effort involved, other than clicking.

The result is, to my thinking, and I may very well be wrong, as this is a blog post, not an essay based on surveys, that children stop processing the information that passes through their hands and minds. And even when they do, they donot try to communicate that processed form to others. Because, processing information within the brain is different than putting it into a form that will convey meaning to others. Processing information in a reasonable way is an acquired skill. Communication is an acquired skill.

This, in turn, makes them consumers in the world of thinking. They read books, but don't think about writing. They watch films, but don't dream about making. They play games, but don't think about designing.

This is also about how big and complicated the created products have become. So big and complicated that, the child, with her limited abilities, is sure of failure even when she's interested.

And this is about how small scaled, local creative production has been crushed under the giant, global, commercial enterprises.

And this, in turn, is about the new world order that turns us into the vassals of the new conglomerate lords.

Too bad you cannot take one little problem independently and solve it. Everything looks tied up in a tight ball.

We know the answer is 42. But how to turn the answer into a workable solution?

Ben kültüründen şikayetim var...

Kabul. Odak toplumken ve birey onu oluşturan bir parça olmak dışında pek bir anlam taşımazken, uyulması gereken, birey olarak bizi gözardı eden bir sürü kural vardı ve o kuralların bazıları pek can sıkıcıydı. Kabul, hayatımızı yaşarken başkalarının doğruları yerine kendi doğrularımızı rehber almak çok daha iyi geliyor bize, özgür hissettiriyor.

Ama bunun da bir sınırı yok mu? Sonuçta tek başımıza, ıssızlığın ortasında yaşamıyoruz. Ne kadar birey odaklı olursak olalım yine şehirlerin ortasındayız. Yine kalabalıklarla birlikteyiz ve kim ne derse desin, hala bir toplumuz.

Birey odaklı toplumun huzur içinde bir arada yaşayabilmesi için gerekenler de sır değil. Kurallar konmuş, hatta yasalara yazılmış.

(1) Başkasının bireysel sınırını aşmayacaksın. Senin alanına müdahale etmediği sürece, onun özel hayatında ne yaptığına karışmayacaksın.

(2) Birlikte bir arada bulunduğun mekanlarda diğerlerinin haklarına saygı göstereceksin.

Bu kadar. Çok basit. Ama uygulamada imkansız.

Son on senedir bir "ben kültürü" oluştu ülkede. Herkes, her konuda, yalnızca kendi fikirlerinin, kendi yaşam tarzının, kendi uygulamalarının geçerli olduğunu hissediyor ve başka herkesten de buna uymasını talep ediyor. Aynısına inanmasını bile değil. O, özel kişiye uymasını.

Trafik kurallarına uymuyor, ama bir başkası onun haklarını ihlal ettiğinde sövüp sayıyor.

Gürültü yapıyor, ama komşusu gürültü yaptığında kavga çıkarıyor.

Sokağı kirletiyor, ama biri kendi kapısının önüne bir şey attığında kızıyor.

Benim yaşam tarzıma karışma diyor, ama başkasının yaşam tarzına karışıyor.

Evet, çok saçma. Ve her bir özel durum için de kurallar, kanunlar var, ama kimin umurunda.

Doğrusu  isyan halindeyim. Trafikteki saygısızlardan da sıkıldım, sokakta pislik görmekten de sıkıldım, içkiye, askılı tişörte laf edilmesinden, soya sopa laf sokuşturulmasından ise illallah geldi.

İki kampanya başlatmak isterdim. Bir, "Dingonun Ahırı Mı Burası, Toplum İçinde Yaşamayı Bilmiyorsan Git Dağda Tek Başına Yaşa" kampanyası. Bir de, "Sana Ne! Sana Neeee!" kampanyası.

Ben kültüründen sıkıldım. Biz Bir Arada Yaşamayı Biliyoruz kültürü istiyorum.

Şehrin tam ortasında yaban hayatı...

En az on senedir uykusuzluk çekiyorum. Peşin peşin söyleyeyim, fi tarihinde evsahibimin ima ettiği, hayır, açık açık söylediği gibi psikolojik değil, tamamen komşusal ve çevresel. Komşusal ve çevresel faktörler, onların ya da benim tatile çıkmamız gibi yöntemlerle ortadan kaybolduğunda, uykusuzluk da kendiliğinden ortadan kayboluyor.

Ama konu bu değildi. Fi tarihinde evsahibim olan ve üst katımızda oturan amca her sabah dört buçuk, beş gibi, takunyalarıyla evde dolaşarak uyandırırdı beni. Takunya olduğunu görmedim, ama bu ak sakallı amcanın Hollanda tarzı tahta sabolar giydiğini hiç sanmıyorum, bu yüzden olsa olsa takunya olabilirlerdi. Çocukluğumdaki yumuşacık tokyolardan armağan etmeyi ciddi ciddi düşündüğümü hatırlıyorum. Ama dediğim gibi, konu bu değil. Gün doğmadan hemen önce uyanıp, sıradan insanların uyanmasını beklerken, ister istemez sabahın seslerini dinlerdim. Ve o günlerde yaşadığım semtte, evin önündeki bir avuç yeşillikte, gün ışımaya başlamadan hemen önce bülbül sesleri duyardım. O kadar tatlı gelen başka ses bilmiyorum.

Gel zaman git zaman, takunyalı ev sahibimizin evinden iki durak ötedeki, bir başka eve taşındık. Burada, üst katımda oturan takunyalı biri yoktu, ama bizim köpeklerimiz ve sokak köpekleri vardı. Bütün gün, ama özellikle de saat gece ondan sonra (ya da belki ben o zaman farkına varıyordum, bilmiyorum) birbirlerine serenat yapmaktan hoşlanıyorlardı. Kimin başlattığını hatırlamıyorum, çünkü uykusuzluktan bulanıklaşmış zihnim başlangıcını saptayamıyordu. Bir grup havlama sürecini başlatıyordu, sonra diğer grup karşılık veriyordu, sonra birincisi ikincisine yanıt veriyordu vesaire, vesaire. Ama en güzeli, tam penceremin dibine dikilip, bütün mahalleye, hatta karşı mahallelerdeki havlamalara laf yetiştiren köpekti. Nasıl da ritmik bir biçimde havlardı: hav-ha-hav... hav. hav-ha-hav... hav. Ama konu bu değil. Uyumaya çalışır, ama ümitsizlik içinde dönüp dururken, evin arkasındaki küçük korulukta, el ayak çekildikten sonra yükselen kuş seslerini dinlerdim. Şehir sessizleşirken onların sesleri yükselirdi ve dinleyen kulaklar için, sabaha kadar devam ederlerdi. Arada aralarına bir baykuş ötüşü katılırdı. Gerçekten. Baykuş ötüşlerini yakındaki metruk bina ile ilişkilendirirdim nedense ve önyargıların aksine, benim hoşuma giderdi. İçimdeki, uykusuzluktan kaynaklanan öfke ve çaresizlik içinde, tatlı bir şurup gibi akardı o sesler.

Gel zaman, git zaman... Semt değişti. Ne takunya sesleri, ne de havlamalar var burada. Ama şimdi, kendi yaşam şartlarından dolayı eve 11'den önce gelmeyen ve sabahın iki buçuğuna kadar dolap kapaklarını ve kapılarını tekrar tekrar açıp kapatmak zorunda kalan komşularım var. Sonra, saat, dört buçukta herşey tekrar başlıyor. Aynı komşular mı, yoksa ince duvarlar yüzünden farkı fark etmediğim ayrı komşular mı, diye sormayın, o saatte anlayacak durumda olmuyorum. Ama konu bu değil. Şu an saat 04:22 ve ben cırcır böceklerini dinliyorum. Endişe içinde beklediğim ve uykusuzluğumun sebebi olan gümlemeler arasında, ruhuma huzur veren vahşi hayat sesleri bunlar. Neden huzur verdiğini bilmiyorum, belki de çocukluğumdan hatırladığım, çam ağaçları arasında yaptığımız yaz kamplarını hatırlattığı içindir. Sebep ne olursa olsun...

Koskoca şehrin içinde minik yaban hayatı parçaları bulduğumda mutlu oluyorum. Yaban hayatının biz yabani medeni insanlar yüzünden yok olmadığını gördükçe, minicik şehir parçaları içinde kendi habitatlarını koruyup yaşadıklarını işittikçe, doğanın bize rağmen varlığını sürdürdüğünü gördükçe... Kedi boyutunda vahşi kedigillerin İstanbul cengelinde hayatta kalma mücadelesini kazandığını; başıboş köpekgillerin içgüdülerine uyup, çeteler oluşturup, National Geographic Channel belgesellerine taş çıkaran hayatlar yaşayıp ürediklerini... Baykuşları, bülbülleri, hele pek çok insanın farkında bile olmadığı tarla farelerini, sıçanları saymıyorum bile.

Medeniyet? Hah! Ben size söyleyeyim. Korunaklı apartmanlarımızın içinde, ormanın tam ortasında yaşıyoruz. Bülbüller değil şehrin ortasında yaşamaya çalışan. Asıl biz ormanın ortasında hayatta kalma mücadelesi veriyoruz ve aksi olduğunu hayal ediyoruz.

Asıl konu buydu işte.

Neden kekik ithal ediyoruz?

Tesadüf eseri, bir kekik paketinin üzerinde markasını fark edip, tanımadığım bir marka olduğunu düşünüp, kaynağını kontrol edip, ithal bir ürün olduğunu gördüğümden beri merak ediyorum.

Fi tarihinde Kelebekler Vadisi'nin ötesinde, kıraç dağ yamacına kurulmuş küçük bir otelde kalmıştım. Çevrede yürüyüş yapmak istediğinizde size kekik kokuları eşlik ediyordu. O kadar yerli, o kadar kolay yetişen bir ürün.

Sonra bir de, yeterli üretim yapıp ihraç edemeyen, ithalatı ihracatından daha yüksek olan bir ülke olduğumuz faktörünü ekleyin.

Sonra da, işsizlik oranları (istatistik düzeltmeler dışında) bir türlü azalmayan bir ülke olduğumuz faktörünü.

Paraya ihtiyacımız var. İnsanlara iş bulmaya ihtiyacımız var. Dağlarından bile kekik fışkıran bir ülkeyiz. Ama kekik ithal ediyoruz.

Merak ettiğim ise şu: kekik ithal etmemiz gerektiğine, bizim para kazanmamız yerine başkalarına para kazandırmaya kim, nasıl karar veriyor?

Bu yazı yalnızca kekik hakkında. Kim bilir daha neler var.